Cơ hội cho con tôm “lột xác”

223

Bàn về mục tiêu sớm đưa nước ta trở thành công xưởng sản xuất con tôm của thế giới, Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh đến đòi hỏi phải có được sự đổi mới trong tổ chức, vận hành của ngành tôm cũng như tại thủ phủ nuôi tôm ở đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Trước hết, cần hạn chế được sự rủi ro trong đầu tư vào tôm…

Xem thêm:

con-tom

Thách thức trong xây dựng thương hiệu

Tại hội nghị phát triển ngành tôm Việt Nam vừa qua, Thủ tướng và lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã phát đi tín hiệu khá lạc quan, rằng thị trường tôm hiện nay và những năm tới chưa có giới hạn về đầu ra. Xuất khẩu tôm có thể trở thành ngành hàng chủ lực trong cơ cấu ngành nông nghiệp và đóng góp khoảng 10% GDP chung của cả nước… Nhưng mục tiêu dài hạn đó đang vấp phải những khó khăn trực diện trước mắt.

Điểm nghẽn thứ nhất là kiểm soát chất lượng tôm. Cà Mau hiện là nơi có diện tích nuôi tôm lớn nhất cả nước. Còn nhớ, những năm 2000, khi Cà Mau thực hiện chuyển đổi cơ cấu sản xuất, diện tích nuôi tôm không ngừng gia tăng đạt mức hơn 270 nghìn ha ở thời điểm hiện nay. Với vùng nuôi mở rộng, xuất khẩu tôm trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh, giúp Cà Mau thu về khoảng 1 tỷ USD mỗi năm, góp phần giải quyết công ăn, việc làm cho hàng trăm nghìn lao động tại địa phương. Nhưng cũng chính ở Cà Mau đang nổi lên tình trạng bơm, chích tạp chất vào tôm nguyên liệu nhằm tăng trọng lượng hàng hóa để trục lợi bất chính. Trong năm 2016 vừa qua, ngoài một số thương lái, đầu nậu thu mua tôm nguyên liệu bất chính, cơ quan chuyên ngành Cà Mau còn phát hiện doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu tôm ở xã Hồ Thị Kỷ (huyện Thới Bình) vi phạm tinh vi hơn về sử dụng tạp chất.

Trong câu chuyện trao đổi với chúng tôi, ông Trần Văn Của, Chủ tịch Hội Thủy sản tỉnh Cà Mau bức xúc: Nếu không làm mạnh, con tôm Cà Mau sẽ đi về đâu? Tâm tư ông Của cũng như nhiều doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc đều cho rằng: Chính quyền, nhà nông, doanh nghiệp chung tay tạo dựng uy tín cho con tôm, nhưng chỉ cần vài cá nhân phá hoại là có thể phá hủy cả lợi ích của cộng đồng, phương hại đến lợi ích quốc gia… “Chúng ta phải tuyên chiến với hành vi bơm chích tạp chất, cần thiết phải xử lý hình sự mới đủ sức để răn đe, không để con sâu làm rầu nồi canh” – ông Của cho biết.

Điểm nghẽn tiếp theo là chưa quản lý được chất lượng tôm giống; chưa kiểm soát được giá cả, chất lượng vật tư đầu vào nên giá thành sản xuất tôm còn cao; công nghệ vùng nuôi tôm theo mô hình quảng canh còn hạn chế, năng suất thấp; sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún, chưa có sự liên kết chặt chẽ “bốn nhà”; cạnh tranh thương mại, rào cản kỹ thuật từ các nước nhập khẩu…

Và yếu tố cơ bản nữa còn phải tính đến chính là đòi hỏi cấp bách cho việc đầu tư hạ tầng vùng nuôi. Điển hình, ở Cà Mau còn dùng chung với hệ thống thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp. Trong khi đó, “muốn tôm khỏe mạnh thì phải cải thiện chất lượng nguồn nước thật tốt” – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho biết.

Tính chuyện đường dài

Theo Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Vũ Văn Tám, một trong những thách thức lớn của ngành nông nghiệp hiện nay chính là biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, trong thách thức chung của ngành, thì ngành tôm phát triển lại có cơ hội bứt lên khi vượt qua mũi nhọn sản xuất lúa gạo để trở thành ngành sản xuất, chế biến có tốc độ tăng trưởng tốt.

Đơn cử như, Cà Mau đặt mục tiêu phấn đấu cán mốc 2 tỷ USD vào năm 2021, bằng 1/5 tổng kim ngạch xuất khẩu tôm của cả nước. Xác định vai trò chủ công ấy, thời gian gần đây, chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng đã rà soát, quy hoạch lại chặt chẽ vùng nuôi phù hợp cho từng loại hình; thâm canh, bán thâm canh, quảng canh cải tiến năng suất cao; đẩy mạnh thực hiện các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả và phát triển bền vững nghề nuôi tôm, giai đoạn đến năm 2020, tầm nhìn 2030… Song hành với đó, tỉnh đẩy mạnh cải cách hành chính, tạo điều kiện thu hút nhiều doanh nghiệp lớn đầu tư vào lĩnh vực nuôi tôm sạch.

Theo ông Lê Văn Quang, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Thủy sản Minh Phú (tập đoàn xuất khẩu tôm lớn nhất Việt Nam), với quyết tâm cao cộng với sự hỗ trợ từ Chính phủ và cách làm phù hợp, đúng đắn, con tôm Cà Mau nói riêng, tôm vùng ĐBSCL nói chung có thể rộng đường bơi và có lợi thế cạnh tranh trên thương trường quốc tế. Một trong những hướng đi mà Minh Phú tập trung là: thành lập doanh nghiệp xã hội, xây dựng chuỗi liên kết với nhà nông nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng. Trong chuỗi liên kết ấy, Minh Phú sẽ hướng dẫn quy trình kỹ thuật, hỗ trợ thức ăn hữu cơ giúp nông dân trực tiếp tham gia nuôi tôm, tạo nguồn nguyên liệu sạch đạt tiêu chuẩn xuất khẩu sang các thị trường khó tính và có thể truy xuất nguồn gốc… Nếu thực hiện tốt cách làm trên, năng suất tôm sinh thái có thể tăng lên từ 1,5 đến 2,5 tấn/ha so với vài trăm tạ như hiện nay; sản phẩm bán giá cao hơn từ 10 đến 30% và có thể khuyến khích nông dân trồng rừng và nâng diện tích nuôi tôm sinh thái.

Tuy nhiên, để con tôm “lột xác”, vững bước tiến ra biển lớn, Chính phủ, bộ, ngành T.Ư cần hỗ trợ giúp người nuôi tôm ĐBSCL hoàn thiện hạ tầng thủy lợi; cần tháo gỡ hạn điền, tích tụ ruộng đất, có cơ chế liên kết vùng, liên kết chuỗi giá trị ngành tôm; thương hiệu hóa và luật hóa “sân chơi” nội địa… để có thể hội nhập thị trường quốc tế một cách thành công.

Theo tintuchangngay24h.com